Wob-verzoek versturen

Uitgangspunten van de wet

Iedereen heeft het recht om informatie op te vragen bij de overheid. Dat noemen we een Wob-verzoek. In de Wet openbaarheid van bestuur, afgekort: de Wob, is geregeld waar zo’n verzoek aan moet voldoen. Het doen van dit verzoek wordt vaak ‘wobben’ genoemd.

Je hoeft lang niet alles over de Wob te weten om te kunnen wobben. Wat wel goed is om te weten: je kunt alleen om informatie vragen die is vastgelegd in ‘documenten’ die gaan over een ‘bestuurlijke aangelegenheid’ van het ‘bestuursorgaan’ waar de documenten zich bevinden. Daarom leggen we deze begrippen kort uit.

Informatie of documenten?

De overheid hoeft alleen informatie openbaar te maken die is vastgelegd in documenten. Met een Wob-verzoek kun je niet vragen om informatie die niet op een of andere manier is vastgelegd op een gegevensdrager. ‘Documenten’ zijn gelukkig wel breder dan geschreven stukken alleen. Excelsheets, audio-opnames, sms’jes en WhatsAppjes verstuurd van een werktelefoon vallen er ook onder.

Natuurlijk kun je de overheid toch om informatie vragen die niet op een gegevensdrager staat. Dat is dan geen Wob-verzoek, maar een gewoon informatieverzoek. Hiervoor is Wob-Knop.nl niet bedoeld.

‘Bestuurlijke aangelegenheid’

Je kunt alleen Wob-verzoeken indienen over een ‘bestuurlijke aangelegenheid’. Dat betekent simpelweg dat je alleen kunt wobben over overheidstaken, en bijvoorbeeld niet naar de privé-aangelegenheden van een ambtenaar, of over jezelf. Om te voorkomen dat de overheid je brief niet als een Wob-verzoek behandelt, moet je altijd duidelijk maken over welke bestuurlijke aangelegenheid je informatie zoekt.

‘Bestuursorganen’

‘Bestuursorgaan’ is de juridische term voor alle overheidsinstanties die zelfstandig overheidsbeslissingen kunnen nemen. Wij hebben gekozen voor het gebruiken van de term ‘overheidsinstantie’ in plaats van de wat juridische term ‘bestuursorgaan’.

Bedrijven kan je niet wobben. Ook niet de bedrijven die betrokken zijn bij de uitvoering van overheidstaken. Bedrijven zijn nou eenmaal geen overheidsinstanties. Je kunt wel informatie van de overheid wobben over besluitvorming waar bedrijven bij betrokken zijn.

Openbaar tenzij…

Het uitgangspunt van de Wob is dus dat alle overheidsinformatie op verzoek openbaar moet worden gemaakt. Maar waar een uitgangspunt is, zijn er ook uitzonderingen. Er zijn allerlei belangen waar de overheid rekening mee moet houden. Soms is dat terecht, bijvoorbeeld als de openbaarmaking een belemmering zou kunnen zijn voor de opsporing of vervolging van strafbare feiten. Maar soms is het onterecht.

Hieronder een paar voorbeelden van de uitzonderingen die vaak worden gebruikt om openbaarmaking geheel of gedeeltelijk te weigeren.

  • persoonsgegevens van de in het document genoemde personen;
  • informatie over bedrijven die in het document voorkomen;
  • buitenlandse betrekkingen van Nederland;
  • economische of financiële belangen van de overheid;
  • opsporing of vervolging van strafbare feiten;
  • persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren.

En dan is er nog de veel bekritiseerde ‘restgrond’: de ‘onevenredige benadeling’ van de overheid of anderen, wat - volgens diezelfde overheid - dan zwaarder moet wegen dan het belang van het openbaar maken van de informatie.

Hoewel je je door deze uitzonderingen zeker niet moet laten weerhouden om te gaan wobben kan het geen kwaad om ze per Wob-verzoek mee te wegen bij je beslissing of en wanneer je wil wobben. Een simpel voorbeeld: als een strafrechtelijk onderzoek nog loopt, kun je misschien beter wachten totdat dat is afgerond.